Turk Urol Sem 2011; 2: 1-7

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) semen analizi için yayınladığı el kitabının beşinci baskısındaki bazı yeni görüşler vardır. Beşinci baskıda: Semen analizi bölümü, tüm prosedürlerin ayrıntılarını, hesaplamaları ve yorumları içermektedir. Sperm hazırlama bölümü genişletilmiş ve kriyoprezervasyonla ilgili yeni bir bölüm eklenmiş. Semen dilüsyonu ve sperm sayımı ile ilgili yeni kriterler benimsenerek, örnekleme ve sayım hataları özellikle vurgulanmış.
Semen volümünün doğru bir şekilde ölçülmesi şartıyla, testis fonksiyonunu sperm konsantrasyonu yerine total sperm sayısının daha doğru yansıttığı vurgulanmış. Yüzeyel olarak bakıldığında basit gibi görünen ancak pek çok faktörden etkilenen azoospermi tanısında da yeni tavsiyelerde bulunulmuş. Santrifüj edilmeden tespit edilen örneklerin direkt olarak incelenmesinin hassas bir tanı yöntemi olabileceği belirtilmiş. Önceki baskıya göre en büyük değişiklik sperm motilitesinin sınıflandılımasında yapılmış. Yeni baskıda sperm hücrelerinin a, b, c veya d yerine progresif hareketli, non-progresif hareketli ve hareketsiz şeklinde sınıflandırılmaları tavsiye edilmektedir. Bu el kitabındaki referans değerler son 12 ayda ya da daha kısa sürede eşi hamile kalan fertil erkeklerden elde edilen verilerden oluşturulmuş.

T Klin Tıp Bilimleri 1993, 13:408-417

Semen analizi, erkek fertilizasyonunun araştırılmasında “yol gösterici” bir yöntemdir. Ülkemizde, fertilizasyona yönelik teşhisin konulması ve tedavi protokolünün düzenlenmesi amacıyla en çok istenen labaratuvar çalışması “Semen Anilizi”dir. Spermatogenezis ile teslislerin steriodogenetik fonksiyonları ve ikincil seks karakterlerinin fonksiyonel durumu hakkında bilgi verir (1,2). Fakat ülkemizde semen analizi genellikle sperm sayısı, şekli ve hareketliliğin tesbiti amacıyla kullanılmaktadır. Bu derleme yazımız ile semen analizi ile ilgili en son bilgileri bir araya toplayarak gerek laboratuvarda çalışanların ve gerekse konuyla ilgilenen diğer araştırmacıların istifadesine sunmak istedik. Semen analiz çalışmalarını başlıca Biyokimyasal, Mikrobiyolojik ve immünolojik olmak üzere sınıflandırmak gerekmektedir. Tüm bu çalışmaların başlangıcında ejekulat toplanması önemli bir yer tutmaktadır.

T Klin Tıp Bilimleri 1994;14:41-46

Fertilite araştırılması amacıyla yapılan semen analizleri genellikle morfolojik özellikten içermektedir. Fiziksel özellikler önemli olmakla birlikte anormal semen analizi sonucuna sahip olan erkeklerin çocukları olduğu gibi, tamamen normal olan erkeklerinde infertil olduğu bilinmektedir. Erkek fertilizasyonunun araştırılmasında semenin fiziksel özellikleri yanında ilerleyen teknolojik gelişmelere paralel olarak semenin biyokimyasal kompozisyonu giderek daha iyi tanınmasıyla daha bir önem kazanmaktadır. Çünkü, fiziksel özellikler fertilité ile ilgili kararlarda, “Yol Gösterici” olsa da, sınırlı değere sahiptir. Biyokimyasal özellikler erkek infertilitesinin tanınmasında artan bir şekilde kullanılmaktadır. Ancak bu yeni sperm fonksiyon testlerininin ayrıntılı klinik çalışmalarla fertilite ve infertilite tanısında “Güvenirlik Değerleri” tesbit edilmelidir (1 ).
SEMİNAL PLAZMANIN BİYOKİMYASAL KOMPOZİSYONU
Biyokimyasal parametrelerin bir kısmının semen içindeki rolü tam olarak anlaşılmamakla birlikte, bir kısım parametrelerde fertilizasyon ve üreme sistemi hastalıkları teşhis ve tedavisinde “Markır” ve “Yol Gösterici” olarak kullanılmaktadır (Tablo 1).

Semen analysis is not a test for fertility. Fertility determination is a couple-related phenomenon that requires the initiation of a pregnancy. The patient cannot be considered fertile based only on normal semen analysis. It was shown that 30% of all patients with normal semen analysis have abnormal sperm function.

Semen specimen are obtained by masturbation into a sterile wide-mouth container after 2-5 days of abstinence and analyzed within 1 hour of collection. Therefore, the patients should be strongly recommended to collect samples within clinic area. If intercourse is the only way to collect sample, special nonreactive condoms are available.

Typically two to three semen analyses are obtained over a 3 month period prior to making any final conclusion regarding baseline sperm quality or quantity. However, if the first semen analysis is normal, the repeat test is not required. Recent febrile illness or exposure to gonadotoxic agents may affect spermatogenesis for up to 3 months, therefore semen analysis has to be postponed.

Normal ejaculate volume is between 2 and 6 ml. 65%of the volume is from seminal vesicles, 30-35% is from the prostate and only 5% from the vasa. Low volume is associated with absence or decrease of seminal vesicle component of ejaculate( absence of SV, complete or partial obstruction of ejaculatory ducts) or retrograde ejaculation

Normal semen pH is 7.2-8.0. Prostatic secretion is acidic while seminal vesicle fluid is alkaline (seminal fructose is derived from seminal vesicles). Acidic ejaculate (pH<7.2) may be associated with blockage of seminal vesicles. Infection is usually associated with alkaline ejaculate (pH >8.0_ Azoospermia with low ejaculate volume, fructose negative and acidic may imply obstruction of the ejaculatory ducts. pH over 8.0 may indicate infection. The semen is initially in liquefied state but quickly coagulate by the action of protein kinase secreted by the seminal vesicles. Proteolytic enzymes from the prostate liquefy coagulum in 20-25 minutes. Abnormal liquefaction may be cased by prostatic abnormalities, e.g. prostatitis. Increased viscosity may affect sperm motility

Concentration: Concentration: evaluated in Mackler or Cell-VU chambers. Azoospermic specimen contains no sperm, oligospermic specimen reveals concentration of less than 20×106 and normospermic specimen contains more than 20×106.

Motility and forward progression: normally >50% of sperm in the specimen are motile. Forward progression describes how fast the motile sperm are moving (normal 2+ in the scale from 0 to 4)

Morphology = shape of spermatozoa: Several techniques have been described to evaluate sperm morphology. Sperm are classified into normal-oval shaped, tapered, amorphous, duplicated and immature. Normal spermatozoid must have an oval form with smooth contour, acrosomal cap encompassing 40-70% of head, no abnormalities of midpiece, or tail and no cytoplasmic vacuoles of more than half of the sperm head. Head size is 5-6m M x 2.5-3.5m M. Any borderline sperm are counted as abnormal( amorphous, tapered,duplicated, immature, coiled tail, blunted tail, midpiece abnormalities). The predictive value of sperm morphology in determining pregnancy rates is low

a. WHO criteria: >30% normal forms ( 100 cells evaluated)
b.Strict criteria (higher predictive value in determining rates of pregnancy in IVF program) are based on the morphology of postcoital spermatozoa found at the level of the internal cervical os. 100 cells evaluated for only normal sperm (>14% normal forms). Men with fewer than 4% normal forms usually failed to fertilize without micromanipulation. Strict criteria for normal sperm morphology include:

Sperm head: Smooth oval configuration. Length-5-6 microns. Width:2.5-3.5 microns. Acrosome comprises 40-70% of the anterior sperm head
Midpiece: Axially attached, 1.5 times the head length, £ 1m m in width
Tail: Straight, uniform, slightly thinner than the midpiece, uncoiled, ± 45m m long