Turk Neph Dial Transpl 2011; 20 (2): 115-131

Hiponatremi; klinik uygulamada en sık görülen elektrolit bozukluğudur. Olguların çoğunluğu asemptomatiktir. Klinik belirtileri büyük ölçüde oluşum hızına bağlıdır. Akut semptomatik hiponatremi ciddi klinik bir durumdur. Patogenezde % 95 olguda antidiüretik hormonun (ADH) nonozmotik salgılanmasının sorumlu temel mekanizma olduğu saptanmıştır. Yani olgularının çoğunda neden sodyum dengesizliğinden çok, su dengesizliğidir. Tanıda öncelikle hiponatreminin su fazlasıyla ilişkili olmayan psödohiponatremi (yüksek düzeylerde plazma lipidleri veya proteinleri serum sodyum yoğunluğunu azaltır) ve translokasyonel hiponatremiden (radyografik kontrast madde, glikoz, glisin ve mannitol gibi hiperozmolar maddelerin hücre içinden, hücre dışına ozmotik olarak su kaydırması) ayırımının yapılması gerekir. Tedavide asemptomatik olgularda sadece sıvı kısıtlaması (0,8 L/gün) yeterli olurken semptomatik olgularda acil tedavi (%3’lük hipertonik tuzlu su infüzyonu) yapılması gerekir. Son yıllarda övolemik ve hipervolemik hiponatremi tedavisinde tuzlu su (% 09 NaCl) infüzyonuna seçenek olarak ADH reseptör antagonistleri klinik kullanıma girmiştir. Hiponatremi tedavisinde serum sodyumunu düzeltme hızı 0,5-1 mEq/L/saat olmalıdır. Daha hızlı düzeltilirse santral pontin miyelinolizis ve beyin kanaması oluşabilir. Bu yüzden hiponatremi tedavisi mümkün olduğu kadar yavaş ve kontrollü yapılmalıdır.

Patofizyoloji
Hiponatremi, sodyumunun 135mEq/L nin altında olmasına denir. Plazma sodyumu plazma
osmolalitesinin (Posm) ana bilesenlerindendir. Hiponatremi intraselüler ve ekstraselüler sıvı
hareketlerini belirler. Hücre içi sıvı artısına sebep olur ve bunun etkisini özellikle beyinde
görülür.
Asagıdaki iki sorunun cevabını bulunursa hiponatremi gelismesinin temel
mekanizması ortaya çıkar.
1) Hastalarda hiponatremi nasıl gelisir?
2) Bu olgular neden hiponatremik kalırlar?

Hiponatreminin Gelisimi
Na+ konsantrasyonu ile osmalilite ve vücut sıvıları arasındaki iliskiyi asagıdaki formülle görebiliriz.
Plazma [Na+]:( Na+ e+ K+ e)/total vücut sıvısı
Na+ veya K+ azalması ya da su retansiyonunu hiponatremiyi olusturur. İzoosmotik sıvı kaybı
plasma sodyumunu direkt olarak azaltmaz. Örnegin kusma ve dyiare hiponatremiye direkt olarak neden olmaz, çünkü bu kayıplar izoosmolardır. Vücuttan kaybolan suyu yerine koyarken hiponatremiye neden olunur. Su fazlalıgı olmazsa hiponatremi gelismez.
Hiponatreminin devamı
Fizyolojik olarak su alındıktan sonra hiponatremiye yanıt gelisir.. Artan su volumüne yanıt olarak ADH azalır, idrar miktarı artar. İdrar osmolalitesine bakarak ne oranda ADH hormonu baskılandıgı saptanabilir.
ADH sekresyonu Posm275 mosmol/kg altına indiginde ve Na 135 mEq/L civarında oldugunda ADH salınımı inhibe edilir ve su tutulumu azalır. ADH yoklugunda Uosm 40-100 mosmol/kg arasına düsebilir. Bu idrar dansitesi olarak 1.001-1.003 degerine esdegerdir. Normal bir diyette serbest su diürezi günde 10 litreye kadar çıkabilir. Böbrekte herhangi bir sorun olmadıgı zaman fazla su tüketimi hiponatremiye sebep olmaz. Bu kuraldaki istisna primer polidipsili hastalarda günlük su alımı çok fazla olursa hiponatremi görülebilir.
Serbest su salgılanması 2 faktöre baglıdır:
1.Henlenin çıkan kolu ve daha az oranda distal tubulde NaCl nin reabsorpsiyonu ile su diürezi saglanır.
2.Suyun toplayıcı tübüller tarafından geri emilmemesi ile olusur. Bu nedenle serbest suyun atılmamasında bu iki adımdan biri veya her ikisinde sorun olmalıdır (Tablo 1).
Serbest su salgılamasındaki azalma Uosm tarafından ortaya konulur (Uosm 100 mosmol/kg dan fazla ve genellikle de 300 mosmol/kg dan fazla).

Devamı içinTıklayınız